[Raven Noranha]

Ciemne okulary pozostawił na nosie również po wejściu do kaplicy, chociaż listopadowe światło z trudem przedostawało się przez wąskie okna, rozproszone wcześniej przez grubą warstwę chmur i zbyt blade, aby ich obecność miała jakiekolwiek praktyczne uzasadnienie. Nikt jednak nie zdecydował się zwrócić mu uwagi; spojrzenia zatrzymywały się na ciemnych szkłach, po czym łagodniały, przypisując im oczy zaczerwienione od łez, może bezsenność.
Nie uronił ani jednej łzy.
Miał na sobie nienagannie skrojony, czarny garnitur, czarną koszulę i równie ciemny krawat, wszystko dostatecznie stonowane dla okoliczności i ułożone z tą samą starannością, której nie porzucał tylko dlatego, że kilka metrów dalej znajdowała się trumna kobiety zamordowanej jego własną ręką. Wypolerowane buty zebrały na podjeździe kilka ciemnych kropel deszczu, materiał płaszcza zdążył przesiąknąć powierzchownie wilgocią, wnoszoną do środka przez kolejnych żałobników razem z zapachem mokrej wełny, perfum oraz listopadowego powietrza.
Kaplica była niewielka, choć wysokie sklepienie próbowało nadać jej więcej przestrzeni, unosząc przyciszone rozmowy ponad rzędami ciemnych, drewnianych ławek, gdzie mieszały się ze stłumionym płaczem, szelestem programów oraz odgłosem kroków ostrożniejszych, niż wymagała tego kamienna posadzka. W centralnym punkcie ustawiono zamkniętą trumnę, otoczoną białymi różami, liliami i wieńcami przewiązanymi szarfami, a pomiędzy nimi fotografie Anastasii, w większości sceniczne; zastygłej w ruchu, który bez muzyki oraz wszystkiego, co znajdowało się chwilę przed nim i chwilę po nim, wyglądał niemal zbyt łatwo.
Największa z fotografii przedstawiała ją jako Gamzatti.
Zatrzymał na niej spojrzenie nieco dłużej, nim zajął miejsce w pierwszym rzędzie, niebezpiecznie blisko rodziny Romanovej, chociaż formalnie nie należało mu się bardziej niż wielu osobom siedzącym dalej. Nikt tego nie zakwestionował. Przez ostatnie tygodnie widywano go przy Anastasii dostatecznie często, by jego kwiaty, obecność na występach oraz wspólne wyjścia po jej śmierci ułożyły się w historię głębszego przywiązania.
Pierwsza osoba podeszła do niego jeszcze przed rozpoczęciem ceremonii. Kobieta związana z teatrem ścisnęła jego dłoń pomiędzy własnymi.
— Tak bardzo mi przykro. Wiem, ile dla pana znaczyła.
Znaczyła. Przestała znaczyć.
— Dziękuję — odpowiedział łagodnie, specjalnie cicho.
Później pojawili się kolejni. Ktoś dotknął jego ramienia, ktoś objął go krótko, ktoś inny zapewnił, że z czasem nauczy się żyć bez Anastasii, nieświadomy, że robił to bez większych trudności od chwili opuszczenia garderoby. Pytania zadawane w ciągu poprzednich dni, również przez osoby zainteresowane jej śmiercią z mniej osobistych powodów, nie zmieniły rytmu jego codzienności; odpowiadał na nie, przyjmował współczucie, jak gdyby kiedykolwiek mu się należało.
Kiedy rozpoczęła się muzyka w jego głowie, niskie dźwięki osiadły na kamiennych ścianach przygaszonym granatem, poprzecinanym srebrzystym szelestem wyciąganych chusteczek oraz cienkimi, popielatymi liniami szeptów. Szloch dobiegający z drugiej strony przejścia rozlewał się rozwodnionym fioletem, bladł przy każdym stłumionym oddechu i ponownie nabierał barwy, kiedy kobieta pozwalała sobie na kolejny.
To była sztuka. W najlepszym jej wydaniu.
W garderobie wszystko było jaśniejsze, gwałtowniejsze; kolory nakładały się na siebie, nie pozostawiając miejsca na nic poza nimi, podczas gdy tutaj śmierć Anastasii wybrzmiewała powoli, rozłożona pomiędzy dziesiątki osób, z których każda przyniosła ze sobą inną jej wersję; inny jej fragment. Raven słuchał wspomnień o wiernej przyjaciółce dzwoniącej w środku nocy, dumnej rywalce, oddanej tancerce pozostającej po próbach, gdy pozostali nie mieli już siły; poznawał szczegóły, których wcześniej nawet nie znał. Szczegóły, które nieszczególnie go interesowały – ale były ważne. Ważne dla sztuki.
Gdy ceremonię zakończono, a trumnę wyniesiono na zewnątrz, ruszył wraz z rodziną po wilgotnej alejce, wśród ciężkich kroków, szelestu mokrych liści i przeciągłego szlochu. Elenę dostrzegł dopiero wśród formującego się konduktu, na samym jego końcu; jej obecność nie była zaskoczeniem, a jednak przypomniała mu wypowiedziane na odchodnym Lo faccio già, kiedy odległość pomiędzy nimi zaczęła zmniejszać się wraz z zatrzymującymi się żałobnikami.
Zadbał o to, by przy otwartym grobie, kiedy duchowny rozpoczął ostatnią mszę, znaleźli się obok siebie. Ktoś po raz kolejny ujął go za ramię, pocierając materiał płaszcza w geście pocieszenia i zapewniając, że Anastasia chciałaby, aby zachował dobre wspomnienia. Podziękował krótkim skinieniem, odczekał, aż mężczyzna odejdzie, a później zwrócił ukrytą za ciemnymi szkłami twarz ku Elenie.
— Buongiorno, Nikiyo — przywitał się cicho, przechylając się naturalnie w jej stronę.— Czerń wyjątkowo ci służy. Podobnie jak biel.

I have elaborate plans for you

[Elena Santorini]

Nie zasnęła tamtej nocy.
Błąkała się po mieście zbyt długo, nawet jak na nią samą - zawsze ostrożnie wracającą do domu, zawsze upewniającą się, że nikt jej nie śledził. Gdy wreszcie znalazła się w znajomych, czterech ścianach, zaryglowała drzwi, oparła się o nie plecami i zsunęła powoli na ziemię, jakby pokonanie tych parunastu metrów klatki schodowej było wysiłkiem fizycznym współmiernym do tego, co zrobiła na scenie.
Nagle jej jedyna, bezpieczna przystań przestała wydawać się tak bezpieczna.
Nasłuchiwała kroków na zewnątrz. Wzdrygała się gdy w rurach bulgotało, a cienkie ściany przekazywały ostre głosy sąsiadów. Zasłoniła rolety i bała się podchodzić do okien. Logika podpowiadała jej, że przecież ją wypuścił, a poza tym nie znalazłby jej w Parkdale - nikt jej w nim nie znalazł - ale umysł stawał się na nią oporny gdy słońce zniknęło za horyzontem, pogrążając jej świat w ciemności.
Każdy cień wydawał jej się podejrzany.
W stanie półsnu przetrwała do brzasku następnego dnia. Rozważała w tym czasie bardzo wiele opcji, żadna jednak nie zbliżała ją nawet do komisariatu policji. Zastanawiała się nad spakowaniem, wyjazdem, ucieczką znów na inne terytorium, na którym byłaby całkowicie nieznana. Zastanawiała się nad telefonem do kuzyna, który przecież mógłby rozwiązać ten problem.
Gdyby go przekonała. Gdyby go poprosiła.
Jej dłoń sięgała po telefon nieustannie i ciągle powstrzymywało ją schowane w jej sercu zgorzknienie. W Mediolanie jej życie posiadało wartość samą w sobie, gdyby ktoś jej zagroził, nigdy nie musiałaby prosić o pomoc, jej ojciec bądź brat zareagowaliby zanim zdążyłoby przejść jej to przez myśl.
Giovanniego musiałaby poprosić. Wyjaśnić. Może zaoferować odrobinę szczerości w zamian, nazwisk, detali, których nie chciała wspominać.
Myśl wydawała jej się zbyt dobijająca by wykonać połączenie.
Świt przyniósł ulgę. Rozmył cienie panoszące się po jej mieszkaniu, a rozdzwaniające się urządzenie zszokowanymi wiadomościami o odnalezieniu martwej Romanovej zdjęło odrobinę ciężaru z jej barków. Nie dbała o nią. Ale nie chciała, by leżała tam w nieskończoność.
Występy zostały odwołane.
Przyjęła to z ulgą, gdy myśl o opuszczeniu swojej małej fortecy wzbudzała w niej trwogę. Nie odsłoniła rolet, nie zbliżała się do okien. Sprawdzała bezmyślnie grupową konwersację tancerzy, sprawdzała wiadomości w poszukiwaniu domniemanego sprawcy, snuła się po pokojach przez całe dwa dni, żywiąc tym, co zostało jej w lodówce, nim obowiązkowy okres żałoby został przełamany potrzebą rozpoczęcia przygotowań do Dziadka do Orzechów.
Słońce łaskotało jej skórę gdy wyszła na zewnątrz, zmierzając do studio.
Milczała gdy jej nakazano, w obowiązkowej minucie ciszy przed każdymi zajęciami. Milczała gdy inni podnosili głos, wspominając Romanovą. Rozmawiali. Szeptali między sobą zastanawiając się nad tym, kto mógłby to zrobić. Dyskutowali na temat obrazu, który rzekomo zostawiono na lustrze, namalowanego jej własną krwią. Strofowali się nawzajem za powtarzanie takich niedorzecznych plotek.
Nikt jej nie spytał. Tkwiła w rogu, skupiona na muzyce, na zajęciach, na łyku wody, której zwykle nie piła w trakcie. Grała swoją rolę - niedostępnej, wycofanej, może zbyt zadufanej w sobie, d z i w n e j.
Ale widziała go wszędzie.
W tłumie ludzi mijanych przez nią na chodniku. W kawiarni, w której zakupywała kawę. W cieniu szafy odbitym przez taflę lustra.
Śmierć wcześniej była czymś niezdefiniowanym, siłą, której nie dało się powstrzymać, ponieważ nie dało jej się zlokalizować.
Teraz obrała twarz bardzo konkretnego mężczyzny.
Mężczyzny, którego znów dostrzegła.
Z początku wydawał się senną marą stworzoną przez jej zmęczony umysł. Kolejnym przywidzeniem, iluzją, która zniknie pod jednym zamknięciem powiek. Duchem unoszącym ponad mokrymi od deszczu nagrobkami w oparach zapalonych zniczy. Duch wystarczył, by zatrzymała się, mocniej zaciskając dłoń na uchwycie swojej czarnej parasolki.
Świadomość jego namacalności zatrzymała jednak jej serce w biegu na jedno, nieznośnie długie uderzenie.
Był t u t a j. Pierwszy szok przemknął po jej ciele drżeniem. Romanova nie była przypadkiem, z n a ł ją. Jej usta zacisnęły się w wąską linię. Znał jej r o d z i n ę.
Chowana w eleganckiej trumnie kobieta straciła jej zainteresowanie w chwili, w której dostrzegła mężczyznę, którego dłonie pokryte były jej krwią. Tkwiącego tutaj, na pogrzebie, plączącego się między jej bliskimi jakby miał wszelkie prawo tutaj być, jakby jego obecność nie była dla nikogo takim zaskoczeniem, jakim była dla niej.
Jej wzrok śledził jego sylwetkę gdy pieprzona dyrektorka artystyczna podeszła, by złożyć mu kondolencje. J e m u. Jakby należały mu się jakiekolwiek kondolencje.
Oni wszyscy go znali.
I nikt nie wiedział, że diabeł kroczył pomiędzy nimi, nikt nie dostrzegał w jego obecności niczego podejrzanego. Nikt nie widział krwi na jego rękach, nikt nie zauważał drapieżności jego rysów, częściowo schowanych pod okularami przeciwsłonecznymi.
Tylko ona.
Jej ciało napięło się bezwiednie gdy znalazł się obok. Wyczuła jego obecność nim zerknęła w jego stronę - osłonięta własną parasolką, odgradzającą ją od twarzy zgromadzonych wokół ludzi. Wyczuła jego perfumy, sposób, w jaki układał ciało gdy stawał obok. Dostrzegła jego ręce, schowane w eleganckich rękawiczkach.
- Moje kondolencje - wycedziła cicho, powtarzając formułkę, z którą przychodzili do niego wszyscy inni. - Nie wiedziałam, że jest pan tak blisko z Anastasią.

there's a fox among the flock

[Raven Noranha]

Spośród wszystkich kondolencji, które przyjął tego dnia, właśnie tym jej, a w zasadzie: jedynie im, najbliżej było do oskarżenia. Zasadniczo ciężko było stwierdzić, czy w ogóle drugą część mógł kondolencjami nazwać.
Jej słowa oczywiście pozostawały właściwe, wypowiedziane odpowiednio cicho oraz w miejscu, w którym nikt nie mógłby zarzucić im braku taktu. Dla niego miały jednak ostrzejsze krawędzie niż wszystkie wcześniejsze wyrazy współczucia; zamiast rozmywać się pośród rozwodnionych fioletów i przygaszonego granatu żałoby, przecięły je wąską linią srebra, podobną do błysku noża pojawiającego się na krótki moment i pod odpowiednim jego ustawieniu.
Zatrzymał na niej spojrzenie ukryte za ciemnymi szkłami; kącik jego ust nawet nie zadrgał, kiedy obracał w głowie wszystkie jej słowa.
Pan.
W garderobie nie potrzebowała tej odległości. Nazywała go obcym szaleńcem, mordercą, człowiekiem, który nigdy nie mógłby jej mieć; teraz otoczyła go grzecznością odpowiednią dla niemal nieznajomego mężczyzny spotkanego na pogrzebie wspólnej znajomej. Takt. Zaledwie kilka dni wystarczyło, aby krew zniknęła z jego dłoni pod czarnymi, skórzanymi rękawiczkami, nóż został zastąpiony wieńcem – już złożonym w odpowiednim miejscu, a śmierć pomiędzy nimi otrzymała elegancką trumnę, białe kwiaty i człowieka wypowiadającego nad nią słowa o wiecznym spoczynku.
Tylko ta jedna osoba, stojąca u jego boku, wciąż widziała ją taką, jaką była wcześniej.
Nie wiedział, ile z tamtego wieczoru pozostało w niej poza pamięcią. Nie potrafił odróżnić napięcia wywołanego jego obecnością od dnia chłodu, który zmuszał pozostałych żałobników do mocniejszego otulania się płaszczami; mógł jedynie zauważyć dłoń zaciśniętą na uchwycie parasolki i sposób, w jaki utrzymywała pomiędzy nimi niewielką przestrzeń, choć gromadzący się wokół grobu ludzie nieustannie próbowali ją zmniejszyć.
Nie musiała jej pilnować; nie zamierzał jej dotykać. Byłoby to zbyt proste. Poza tym – pod opuszkami wciąż zdawał się czuć żywy rytm jej pulsu, gdy tylko zamknął oczy.
— Dziękuję — odpowiedział z tą samą łagodnością, z jaką przyjmował wcześniejsze wyrazy współczucia. — To bardzo uprzejme, panno Santorini.
Nazwisko brzmiało inaczej niż nadane jej przez niego imię. Znacznie bardziej zwyczajnie; pasowało do czarnego materiału, parasolki osłaniającej ją przed deszczem oraz tłumu, w którym każde z nich posiadało określone miejsce. Jej znajdowało się pośród pracowników teatru, jego niebezpiecznie blisko rodziny kobiety, której życie zakończył.
Nie sprawiało mu to dyskomfortu. Przyjmował pocierające jego ramię dłonie oraz słowa przeznaczone dla człowieka, który utracił kogoś bliskiego, nie próbując nadawać im innego znaczenia. Ludzie potrzebowali odnaleźć dla niego rolę równie mocno, jak potrzebowali odnaleźć ją dla własnej żałoby; jego kwiaty, obecność na występach i zainteresowanie Romanovą podsunęły im odpowiednią bez konieczności dalszych wyjaśnień.
— Byliśmy sobie bardzo bliscy — przyznał po krótkiej chwili, powracając spojrzeniem do trumny. I nie było to nawet kłamstwo bowiem znał dotyk jej skóry, dźwięk głosu w chwili, w której zaczynała tracić pewność siebie i znał także rytm ostatnich oddechów. Widział Romanovą z odległości, do której nie dopuściła większości stojących teraz przy jej grobie osób, choć żadna z nich nie pomyślałaby o tym rodzaju bliskości. — Przez pewien czas — dodał ciszej.
Duchowny kontynuował modlitwę; kolejne jego zdania znaczyły powietrze matową szarością, przerywaną jasnym stukotem deszczu o rozpięte parasole. Ktoś po przeciwnej stronie grobu ponownie zaszlochał żałośnie, prawdopodobnie matka dziewczyny, kiedy mechanizm podtrzymujący trumnę wydał z siebie cichy dźwięk, zapowiadający jej opuszczenie.
Obserwował biel kwiatów znikającą powoli poniżej poziomu wilgotnej ziemi. Pogrzeb nadawał ostateczność czemuś, co dla niego zakończyło się już wcześniej; porządkował ciało, oddawał je rodzinie i pozwalał wszystkim obecnym wyjść z tym głupim przekonaniem, że uczestniczyli w ostatnim rozdziale historii Anastasii.
A tak naprawdę to on znał jej właściwe zakończenie. Elena również.
Odwrócił twarz w jej stronę dopiero wtedy, kiedy głos duchownego na chwilę ucichł, pozostawiając pomiędzy kolejnymi częściami obrzędu krótką przestrzeń.
— Zdawało mi się jednak, że ciebie nie obchodziła — przypomniał cicho, bez oskarżenia, choć pozwolił kącikowi ust zadrgać znacząco. Pamiętał dokładnie sposób, w jaki wycedziła te słowa przy chłodzie ostrza, jakby obojętność wobec Romanovej mogła stać się kolejnym argumentem pozwalającym jej opuścić garderobę. — Przyszłaś tutaj dla niej? Cóż za szlachetność.
a wolf in sheep's clothing is more than a warning

[Elena Santorini]

Granica, między wyróżnianiem się w tłumie a błyszczeniem na scenie była bardzo cienka, prawdopodobnie niemożliwa do zwerbalizowania. Santorini lubiła uwagę, lubiła czuć na sobie spojrzenia innych, lubiła pławić się w ich blasku - a jednocześnie odkąd opuściła Mediolan zaczęła utożsamiać tę uwagę z czymś niebezpiecznym.
Lubiła tańczyć na scenie. Lubiła, gdy mężczyźni wyłapywali ją na przyjęciach, dostrzegając w niej piękną ozdobę.
Nie lubiła, gdy ktoś na ulicy zwracał na nią uwagę. Nie lubiła czuć na sobie czyjegoś spojrzenia w kawiarni bądź w restauracji. Podsycało to jej paranoję, podpowiadającą, że ta osoba z pewnością ją zna, z pewnością ma wobec niej nieprzychylne zamiary.
Nie potrzebowała teraz do tego paranoi.
Wyróżniała się. Spośród wszystkich obecnych na pogrzebie była jedyną, która spoglądając na jakże łagodną i przystojną twarz mężczyzny będącego blisko Romanovej, znała jednocześnie jego prawdziwe oblicze.
To był sposób wyróżniania, który był dla niej wysoce niewskazany. Nagle przyjście na ten pogrzeb wydało jej się bardzo głupim pomysłem.
Szczególnie, gdy w jego niskim głosie wybrzmiało jej nazwisko.
Odkrycie go nie powinno zająć mu więcej niż paru sekund. Być może znał je już wcześniej, jeśli spoglądał na plakaty czy wręczane przy okazji spektaklu ulotki, na których tkwiła wypisana wraz z odgrywaną przez nią rolą. Jej nazwisko nie miało tak wielkiego znaczenia, a jednak dreszcz przebiegł wzdłuż jej kręgosłupa gdy przedarło się przez ciszę.
Otuliła się mocniej płaszczem, który powoli zaczynał przegrywać z Kanadyjską zimą. Jedyna pamiątka, którą zabrała ze sobą z Mediolanu - jedyna rzecz, której tak kurczowo się trzymała. Piękny, skórzany, w kolorze złamanego granatu, w cenie, której nigdy nie byłaby w stanie teraz zapłacić. Cienki, zimny, niezależnie ile swetrów zakładała pod spód. Niewystarczający by oprzeć się tej temperaturze, a jednak nosiła go z uporem, zszywając każdą dziurę podszewki korzystając z nielicznych umiejętności poznanych w balecie, które przenosiły się do prawdziwego życia.
Byli sobie b l i s c y.
Zastanawiała się jakie znaczenie było tego słowa. Kim musiała być Anastasia Romanova by ściągnąć na siebie uwagę mężczyzny tak niebezpiecznego. Co musiała zrobić, by zasłużyć sobie na swój los.
- Była tancerką w moim balecie i kimś, z kim pracowałam na co dzień. Moje uczestnictwo w tej ceremonii jest taktowne - odpowiedziała krótko, sucho, jego wspomnienie tego, że jej nie obchodziła zazgrzytało w tyle jej głowy. Nie musiał tego przypominać tutaj, gdzie ktoś mógłby jeszcze usłyszeć jego słowa.
Jej umysł z trudem odnajdywał skupienie na modlitwach prowadzącego ceremonię. Nie była zaznajomiona z prawosławnymi obrzędami, w jej stronach pogrzeby wyglądały inaczej - poza tą chwilą. Trumną na zawsze znikającą w ziemi przy akompaniamencie desperackich pieśni i szlochów.
- W przeciwieństwie do tego, co robi w tym momencie pan. - jej dłoń oderwała się od własnej talii. Przerzuciła parasolkę z jednej ręki do drugiej, prawą unosząc w górę by się przeżegnać, wychwytując ten jeden punkt w ceremonii, który był pod tym względem istotny.
Jej wzrok powiódł po zmęczonych, ponurych twarzach. Niektórzy również mieli na sobie okulary słoneczne, pragnąc ukryć podkrążone i spuchnięte oczy. Wątpiła, by nieznajomy również kierował się takimi powodami. Nie wyglądał na typ, który płakałby na pogrzebach.
Tym bardziej na tych, które odbywały się z jego przyczyny.
- Szlachetność nie ma tu nic do rzeczy - mruknęła, znów przenosząc parasolkę do drugiej ręki. Gdy tkwiła w prawej, po tej stronie, po której stał, przysłaniała jej męską twarz, wprowadzając pozór dystansu, tak jak bębnienie deszczu uderzającego o plastik. - Podejrzewam zresztą, że sam koncept dla kogoś pana pokroju mógłby być obcy.

killer on the loose

[Raven Noranha]

Ktoś pana pokroju.
Sformułowanie było w zasadzie na tyle pojemne, by można było zamknąć w nim właściwie wszystko, czego o nim również nie wiedziała; mordercę, szaleńca, człowieka chowającego oczy za ciemnymi szkłami na pogrzebie kobiety, której odebrał życie i przyjmującego kondolencje od jej rodziny. Wszystkie te rzeczy były zasadniczo prawdziwe, na tyle na ile pozwalała im wiedza Eleny, a jednak żadna z nich dalej nie tłumaczyła mu dokładnie, jaki pokrój próbowała dla niego stworzyć.
Nie było jednak w tym wszystkim niczego, czego nie mógłby tak po prostu zaprzeczyć.
Przesunięcie parasolki pomiędzy nimi nie dało wyczekiwanego przez nią efektu na długo; strategicznie odczekał, aż kilka osób stojących przed nimi poruszy się, robiąc miejsce dla człowieka podchodzącego z kwiatami, a później uniósł dłoń ku uchwytowi, na którym zaciskała palce.
— Pozwól — odezwał się cicho, choć na pozwolenie, o które przecież poprosił nie zaczekał.
Jego skórzana rękawiczka osiadła tuż nad jej dłonią, zamykając palce na rączce parasolki, częściowo na jej skórze; przejmując ciężar przedmiotu z łatwością; jednocześnie nadając temu gestowi jakże czarujący urok, który w oczach każdej postronnej osoby pozostawałby wyłącznie przejawem dobrego wychowania; zachowanie z jego strony dostatecznie właściwe dla okoliczności, żeby gwałtowna odmowa zwróciła znacznie większą uwagę niż samo odrzucenie u p r z e j m o ś c i.
Przesunął parasolkę wyżej, ustawiając ją nad nimi, w większej części ponad nią, jednoczesnie i pozbawiając przedmiot funkcji zasłony przed nim samym. Przed deszczem - niezmiennie.
— Taktowne — powtórzył cicho, dopiero po całym zabiegu, sprawdzając brzmienie słowa, które dla niego wybrała.
Kobieta stojąca po drugiej stronie grobu rozpłakała się głośniej. Jej szloch rozszedł się w umyśle Noranhy kolejną warstwą rozmytego fioletu; ciut ostrzejszego niż wcześniej, poznaczonego białymi pęknięciami urywanych oddechów. Kilka osób spojrzało w jej stronę, ktoś objął ją ramieniem, duchowny na krótko podniósł głos, próbując poprowadzić ceremonię dalej przez narastający płacz.
Nikt nie zwracał uwagi na dwoje ludzi stojących na jej obrzeżu.
— Nie pytałem, dlaczego wypadało ci przyjść — odezwał się ponownie, wciąż z twarzą zwróconą ku znikającej trumnie. — Zapytałem, czy przyszłaś dla niej.
Rozróżnienie było niewielkie, ale istotne. Takt nie wymagał uczuć; potrzebował jedynie znajomości zasad oraz gotowości, by podporządkować im własne zachowanie. Pod tym względem ich obecność przy grobie Anastasii nie różniła się znacząco. Elena przyszła, bo tego od niej oczekiwano; on stał wśród rodziny, ponieważ nikt nie wyobrażał sobie, żeby mógł znaleźć się gdziekolwiek indziej, nawet po tak krótkim epizodzie, którego nagłość i intensywność pozwolił podyktować Romanovej. Sam nie mieszałby w tę znajomość rodziny.
Żadne z nich nie opłakiwało jej w sposób, w jaki robili to pozostali, a przynajmniej tak zakładał.
Przesunął kciukiem po rączce parasolki, poprawiając na niej chwyt. Nie trzymał Santorini ani nie blokował jej drogi jak poprzednio; pozostawił jej tę znacznie mniej wygodną świadomość, że aby ponownie odzyskać dystans, musiałaby tym razem pierwsza przerwać gest, który dla wszystkich wokół wyglądał wyłącznie na uprzejmy.
— Nie znasz nawet mojego imienia, panno Santorini — przypomniał po krótkiej chwili. Kącik jego ust uniósł się ledwie zauważalnie. — Ale już zdecydowałaś, jakie pojęcia są mi obce. Ciekawe. — Odwrócił głowę nieznacznie, zerkając na nią z ukosa. — Co jeszcze wiesz o kimś mojego pokroju?
Santorini znała tę część jego osoby, której nie poznała żadna z opłakujących Anastasię osób, a jednocześnie nie wiedziała o nim niczego, czym zazwyczaj rozpoczynało się poznawanie drugiego człowieka. Nie znała jego imienia, miejsca, w którym mieszkał ani powodów, dla których Romanova najpierw go zainteresowała, a później przestała, ale za to znała ciężar dłoni zaciśniętej na własnej szyi, zapach jego perfum i sposób, w jaki wyglądał z cudzą krwią na palcach.
Z tych kilku elementów zdążyła zbudować całość, której Raven nieszczególnie potrzebował prostować; ciekawiło go jedynie, ile w tym obrazie rzeczywiście należało do niego, a ile do wszystkiego, czego Elena obawiała się jeszcze zanim otworzyła drzwi tamtej garderoby i czego oczekiwała od ludzi, którzy mieliby zostać wysłani po nią
You've mistaken a glimpse for an understanding

[Elena Santorini]

Pozwól zwodniczo sugerowało jej opinię w tej kwestii, za którą nie podążyły czyny.
Jej ciało zesztywniało gdy dłoń schowana w skórzanej rękawiczce wtargnęła do jej przestrzeni. Wspomnienie palców zaciskających się na uchwycie noża powróciło z charakterystycznym dla siebie odrętwieniem, na moment przekształcając jakże przestronny, wypełniony potencjalnymi świadkami cmentarz z powrotem w ciasną garderobę.
Uległa, nie widząc sensu w walce o zachowanie własnego parasola. Miał rację, tak było t a k t o w n i e, nie miała również żadnego argumentu by móc mu odmówić - nie musiał nieść kwiatów, nie był potrzebny przy samym nagrobku, nikt nie poświęcał mu zbytecznej uwagi, którą mogłaby się posłużyć.
Więc oddała mu parasol.
Drobny gest, któremu nie poświęciłaby więcej uwagi gdyby wykonał go ktokolwiek inny. Drobny gest, od którego przestrzeń pomiędzy nimi, którą wcześniej wypełniał dźwięk i zapach deszczu, nagle stała się dużo mniejsza, dużo bardziej intymna. Zapach perfum, z których korzystał, wypełnił jej nozdrza ze zdwojoną siłą, wyrazisty, taki, jakim go zapamiętała - jakim wydawało jej się, że go czuje w różnych miejscach ostatnich paru dni.
- Przyszłam tu, ponieważ jest to taktowne - odpowiedziała krótko, odnotowując jego przemożną potrzebę otrzymywania konkretnych odpowiedzi, choć nie miała pojęcia dlaczego miały w ogóle jakiekolwiek znaczenie.
Dla niej było to oczywiste, że nie przyszła tutaj dla Anastasii Romanovej. Nie była nawet na pogrzebie własnej rodziny.
Zastanawiała się, czy w ogóle się odbył - jak wyglądał, jeśli tak było. Czy był wydzielonym, prywatnym skrawkiem cmentarza pełnym zarówno bliskich, jak i schowanych w tłumie przeciwników. Czy i on był miejscem na polityczne zagrywki, w których uczestniczył za życia jej ojciec.
Nie mając co zrobić z dłońmi, co również by wypadało - ponieważ nie wypadało trzymać ich w kieszeni - pozwoliła im opaść w dół i splotła ze sobą palce. Na tle wszechobecnej ciemności ubrań i szarości nagrobków wyglądały zbyt blado, zbyt skostniale od chłodu.
Odkąd zjawiła się w Toronto kupiła rękawiczki dwa razy - takie, na jakie pozwalał jej jakże skromny budżet tańca w tym pieprzonym kraju. Za każdym razem ich widok, kontrastujący z jej płaszczem i tym, do czego przywykła, sprawiał, że wyrzucała je z powrotem na dno szafy.
Wolała marznąć.
Obecność wszystkich ludzi dookoła, zajętych ceremonią, własną żałobą i osobą spoczywającą w trumnie dawała jej wystarczająco przestrzeni, by mogła odetchnąć. Nie była zamknięta w małym pomieszczeniu, z drzwiami po jednej stronie i jego ciałem po drugiej. Czuła się osłonięta. Mogła pozwolić swojemu spojrzeniu wodzić po powierzchni grobów, po wyrytych w nich nieznajomych nazwiskach i przynajmniej w jakiś sposób nie będąc całkowicie pod spodem własnego parasola, gdzie poza bębnieniem deszczu rozbrzmiewał również jego głos.
I jej nazwisko, tak chętnie używane, jakby zdołał się z nim oswoić.
Kosmyk włosów wymknął się z jej luźnego upięcia pod większym podmuchem wiatru. Sunął po jej policzku, muskał jej skórę, nieustannie znajdując się w rogu pola widzenia, praktycznie prosząc się, by wsunęła go za ucho, ale była niezdolna do poruszenia, czując na sobie jego spojrzenie.
- Wiem, że ludzie pana pokroju mają garnitury skrojone na miarę i odpowiednie maniery - odpowiedziała cicho, nie pozwalając, by wspomnienie korytarzy jej posiadłości przysłoniło jej to, gdzie była teraz. - Zarabiają dużo pieniędzy, choć trudno jest określić z czego dokładnie - kontynuowała, mocniej wzmacniając splot własnych dłoni. - Opowiadają ludziom, że są inwestorami lub bankierami.
Szloch został stłumiony przez pieśń, która nagle spłynęła z głośników przedzierając się przez szum deszczu. Podobnie jak innych aspektów tego obrzędu, jej również nie znała. Nie mogła więc porównywać tej uroczystości do tej, która odbyłaby się w Mediolanie, wszystko było nie tak.
- Wiem, że inni nie powinni widzieć pana twarzy w trakcie pracy - kontynuowała, obserwując, jak pierwsze osoby odrywały się od korowodu by zbliżyć do grobu, w którym powoli zanurzała się trumna. - I że pod żadnym pozorem nie powinnam patrzeć panu w oczu.
Jej wzrok pozostawał uparcie utkwiony w miejscu, w którym wcześniej tkwiła obłożona kwiatami trumna Anastasii Romanovej nawet wtedy, gdy zostało ono przysłonięte przez plecy żałobników, których - w przeciwieństwie do niego - nie znała.
- So che l'hai già fatto in passato - zakończyła, włoski przemknął gładko po jej głosie, zabierając ze sobą inne brzmienie. - e so che lo farai ancora.

a man of your kind

[Raven Noranha]

E so che l'hai già fatto in passato. E so che lo farai ancora.
Spośród wszystkich rzeczy, które rzekomo o nim wiedziała, te dwie jako jedyne nie powstały wyłącznie z tego, co mogła zobaczyć; garnitur rzeczywiście miał skrojony na miarę, maniery demonstrował jej właśnie z parasolką utrzymywaną ponad ich głowami, a pieniądze były założeniem całkiem sensownym w stosunku do każdego mężczyzny, którego ubrania nie nosiły jeszcze na sobie śladów listopadowego deszczu. Inwestor oraz bankier stanowili jedynie nazwiska dla sposobu, w jaki wyobrażała sobie jego życie, obie profesje dostatecznie nieokreślone i nudne, żeby ludzie przestawali zadawać pytania, zanim w ogóle zdążyli zastanowić się nad odpowiedziami.
Przeszłość i przyszłość były już czymś innym.
Jej włoski przeciął rozmyte kolory żałoby cienką, wyraźniejszą linią, która nie rozlała się jak szloch kobiety stojącej po drugiej stronie grobu ani nie zniknęła pod pieśnią sączącą się z głośników; utrzymała własny kształt, równie spokojny jak pewność, z którą Elena postawiła go pomiędzy kolejnym zabójstwem a tymi, których dokonał wcześniej.
Nie zamierzała pytać.
Nie potrzebowała pewnie również, żeby cokolwiek jej potwierdzał, ale on i tak odczekał, aż głos śpiewaczki rozciągnie ostatnią nutę ponad zgromadzonymi, jaśniejszą na tle szumu deszczu i urywanych oddechów, zanim odpowiedział równie cicho, nieznacznie przechylając się w jej stronę:
— Su questo hai ragione.
Pierwsi żałobnicy zaczynali odłączać się od zbitej grupy, podchodząc ku krawędzi grobu z pojedynczymi kwiatami; białe róże znikały kolejno poniżej linii wilgotnej ziemi, przykrywając fragmentami jasności drewno trumny, którego za kilka chwil również mieli przestać widzieć. Mężczyzna stojący przed nimi przesunął się o krok, ale on pozostał na miejscu, podnosząc tylko nieznacznie parasolkę, kiedy wiatr zmienił kierunek deszczu, by lepiej osłonić j ą.
Nie było w jej stwierdzeniu niczego, czemu chciałby zaprzeczyć. Nie znał jeszcze nazwisk ani twarzy, nie wybrał sposobu i nie wiedział, czy następna osoba zdążyła już wejść w jego życie, pozostawiając w nim pierwszy, niezauważalny ślad; wiedział jedynie, że Elena nie pomyliła się co do samego następstwa. Będzie następny raz. Po nim kolejny. Nie widział powodu, dla którego miałoby stać się inaczej. Nie widział powodu, dla którego miałby chcieć przestać.
Znacznie ciekawsze pozostawało to, skąd ona widziała w nim tę oczywistość. I wciąż ciekawym było to jedno stwierdzenie: ludzie pana pokroju. Ta jedna kategoria, do której go wrzuciła.
Nie człowiek; mie morderca, nawet nie on sam jako przykład tylko cały rodzaj mężczyzn ubranych w podobne garnitur. Mężczyzn, którym nie patrzyło się w oczy podczas pracy.
— A jednak patrzyłaś — zauważył, nie odrywając wzroku od miejsca, w którym zniknęła kolejna róża. — Wtedy nie zastanawiałaś się, czy powinnaś.
Pamiętał jej spojrzenie jeszcze zanim zaczął pamiętać właściwy mu kolor oczu; to, jak oderwała je od Anastasii i przeniosła na niego, chociaż wszystko w tamtym pomieszczeniu podpowiadało, że rozsądniej byłoby nie przyciągać uwagi człowieka trzymającego nóż. Podbródek nadal utrzymywała wysoko nawet wtedy, gdy plecy nie mogły już bardziej wcisnąć się w drzwi.
Być może nie znała zasad tak dobrze, jak próbowała mu teraz wmówić albo znała je właśnie dlatego, że wcześniej zdążyła je złamać.
Pamiętał również że jeszcze w garderobie zapytała, czy ktoś go przysłał, i że przyszło to jej niemal odruchowo; kiedy poradził, żeby zaczęła oglądać się za siebie, odpowiedziała, że już to robiła. Teraz podawała mu następne elementy tej samej układanki, choć za każdym razem przesuwała je dostatecznie daleko od siebie, aby nie mógł zobaczyć obrazu, który miały stworzyć.
Mógł oczywiście brać kształt jej lęku za fragment rzeczywistej historii. Strach również potrafił budować wspomnienia z rzeczy, które nigdy się nie wydarzyły; dopasowywać twarze do cieni oraz nadawać znaczenie przypadkowym krokom słyszanym za plecami. Nie wiedział jeszcze, czy Elena rozpoznawała w nim kogokolwiek poza nim samym.
Przesunął kciuk po wilgotnej rączce parasolki, zatrzymując go w miejscu, w którym przed chwilą znajdowała się jej dłoń.
— Zastanawiam się tylko, Eleno — odezwał się po chwili, nadal z tą samą łagodnością, z jaką wcześniej potwierdził jej słowa. Dopiero wtedy odwrócił ku niej twarz, choć ciemne szkła nie pozwalały stwierdzić, gdzie dokładnie zatrzymało się jego spojrzenie. — Czy przez cały ten czas rzeczywiście opowiadasz mi o mnie. — Pauza była intencjonalna, ale kontrolowana. Nie pozwolił jej zakłócić ciszy jej własnym głosem, za to podjął sam: — Kto nauczył cię rozpoznawać ludzi mojego pokroju?
one and only

[Elena Santorini]

Potwierdzenie było spodziewane, może wręcz zbędne - a jednak gdy wybrzmiało w powietrzu, dreszcz znów przemknął wzdłuż jej kręgosłupa, zostawiając w jej ciele jego ślad.
Było również tak nietaktowne w miejscu takim jak to.
Stali otoczeni bliskimi zmarłej, która znalazła się w swojej trumnie za sprawą jego ręki. Jej ciało nie zdążyło spocząć na dnie wykopanego zagłębienia, ziemia nie zdołała odseparować go od reszty świata żyjących, a on tkwił obok, pośród reperkusji dokonanego przez siebie zniszczenia i z pełnym przekonaniem potwierdzał, że będą następni.
Santorini pozostawała nieruchoma gdy inni przesuwali się z różnych powodów. Niektórzy chcieli spojrzeć na otwarty wciąż grób, inni przekazywać swoje kondolencje, ścisnąć kogoś, kto zanosił się szlochem. Jeszcze niektórzy rościli sobie prawo do odrobiny ziemi, którą chwytali w pięść by własnoręcznie dorzucić na piękną, błyszczącą trumnę nim grabarze zabrali się za łopaty.
Nie zamierzała składać kondolencji. Byłoby to, z pewnością, bardzo taktowne, ale był pewien limit tego, co była w stanie przetrwać. Samo przebywanie w obecności mężczyzny w obliczu jego spojrzenia, które czuła na sobie pomimo ciemnych okularów, bez dokonywania spektaklu, bez wychodzenia lub zwracania na siebie większej uwagi było dla niej wystarczającym poświęceniem, którego nikt wokół nie był w ogóle świadomy.
- Patrzyłam - potwierdziła krótko, wspomnienie ciasnej przestrzeni garderoby i jego drapieżnego spojrzenia nawiedzało ją zbyt wiele razy, by teraz uderzyć w nią czymś nowym, czego nie przerabiała nieustannie w ciągu ostatnich paru dni. - Suppongo che la morte abbia il potere di rivelare che tipo di persona siamo.
Jej wzrok pozostał utkwiony w przemieszczających się wokół grobu ludziach, lecz w rogu własnego pola widzenia odnotowała nieznaczny ruch parasolki, jego kciuk przesuwający się po jej uchwycie. Jej ciało pozostawało wyczulone na każdy, choćby najmniejszy ruch tkwiącego obok mężczyzny - mężczyzny, którego uwagi bardzo nie chciała zwracać.
Żałowała, że przybyła na ten pogrzeb. Ze wszystkich miejsc, w których spodziewała się go zobaczyć, to było ostatnim - w końcu który m o r d e r c a obnosił się ze swoim czynem w sposób tak otwarty?
Samo odwrócenie się jego głowy w jej kierunku sprawiło, że jej oddech stał się płytszy, trudniejszy do wykonania choć mężczyzna nie wykonał żadnego innego ruchu w jej stronę. Wiedziała, że jest bezpieczna - tutaj, w tym momencie, pośród ludzi, wśród których musiał podtrzymywać swoją fasadę. Wiedziała też jednak, że jej bezpieczeństwo kończyło się wraz z bramami cmentarza, rozpościerając na całą resztę świata, którego wciąż była częścią.
Bezpieczeństwo mogła sobie wypracować.
Jego pytanie otwierało pewną sposobność na kłamstwo. Mogła wspomnieć o swojej rodzinie, tej w Mediolanie bądź tej w Toronto, nie przyznając się, że ponieśli śmierć. Mogła namalować swoje wpływy i możliwości w optymistyczny sposób, a dzięki temu podkreślić, że była chroniona.
Podejrzewała jednak, że w żaden sposób by go to nie zniechęciło. Może nawet wręcz przeciwnie - czy nie rzuciła mu ostatnio wyzwania?
Głupie słowa wypowiedziane w potrzebie zachowania własnej dumy. Właśnie te kolory w niej uwidoczniła śmierć - głęboką potrzebę zachowania godności i wysoko zadartego podbródka, a także niedbałość, z jaką podchodziła do życia, o które przecież tak walczyła.
- Zadaje pan wiele pytań jak na osobę, która nie odpowiada na żadne - odpowiedziała krótko, jej splecione dłonie zacisnęły się nieco, skostniałe od chłodu, nim zmusiła je do przyjęcia bardziej naturalnej pozycji. - W miejscu, w którym nie przystoi ich zadawać.
W miejscu, w którym w ogóle nie powinno go być. W obliczu tego jakże istotnego faktu, jego zadawanie pytań i tym samym ignorowanie ceremonii wydawało się bardzo małym występkiem, lecz nie miała żadnej możliwości by to powstrzymać bądź zmienić.
- Zapewniam pana, że pana praca nie leży w obszarze moich zainteresowań - dodała ciszej, wzrokiem odnajdując paru tancerzy, z którymi powinna w tej chwili stać, gdyby nie zdecydowała się trzymać na uboczu - na którym została osaczona przez drapieżnika.

gaze long into an abyss, the abyss also gazes into you